ONLY IN AMERICA? DELUSIONS OF DEMOCRACY | Offscreen
Onder deze noemer gaat een kleine maar vervaarlijk bijtende selectie van zes Amerikaanse “politieke” genrefilms uit de jaren ‘70 schuil die nog niets aan actualiteit hebben ingeboet, integendeel. Deze quasi geloofwaardige fictiefilms worden aangevuld met de recente en bijna niet te geloven documentaire Suburban Fury die treffend de historische context van deze woelige jaren illustreert.
De jaren ‘60 van verbeelding, seksuele revolutie, burgerrechtenbewegingen, bevrijding van minderheden en een man op de maan, eindigden in het bloedbad van My Lai in Vietnam, de dodelijke aanslagen op Martin Luther King en Robert Kennedy, de Charles Manson-moorden en de Kent State University-schietpartij. Tegen de zomer van 1969 leefden de Amerikanen als het ware in een virtuele burgeroorlog en ontvouwde er zich in de ogen van de “silent majority” een orgie van seks, geweld en drugs(criminaliteit). De desillusie was compleet toen het olie-embargo van de Arabische landen niet alleen de inflatie en de recessie versnelden, en bijgevolg de armoede en werkloosheid deed toenemen maar zelfs uitgroeide tot een psychologische crisis, vol paniek, complottheorieën en paranoia. Met de terugtrekking uit Vietnam en het ontslag van President “Tricky Dick” Nixon begon een wanhopige zoektocht naar een nieuw nationaal narratief dat pas met de verkiezing van Ronald Reagan in 1980 tot vervulling zou komen. De jaren ‘70 zijn ook de jaren van de “Black Panthers”, “blue collars”, “poor white deplorables”, de verloedering van de grote steden, de commercialisering van de counterculture en de synthese van showbusiness en politiek in een perfect geoliede entertainment-machine. De uitholling en uitverkoop van de Amerikaanse democratie wordt in een definitieve plooi gelegd, de komst van de neoliberale hegemonie met hun meer dan ooit door de media en “In God We Trust” gemaakte, imperiale presidentschappen wordt vanaf midden de jaren ‘70 voorbereid. Deze zal door geen ander zo goed belichaamd worden dan een ardente gelovige in het evangelie van opgehemeld kapitalisme, elastische waarheid, zelfverheerlijkend patriottisme en militaire superioriteit: de immer breed glimlachende Hollywood-incarnatie en B-filmacteur Ronald Reagan, die als volleerde geschiedherschrijver de Verenigde Staten meevoert naar de denkbeeldige Pax Americana en de “Happy Days”-nostalgie van de jaren ‘50.
In de jaren ‘70 zien de Amerikaanse bioscopen het mainstream succes van de rampenfilm, satanische horror en Dirty Harry. De proliferatie van het grindhouse-circuit en de korte bloei van het zogenaamde New Hollywood staat tegenover de opkomst van de multiplex-blockbuster. Onze filmkeuze gaat naar de politieke paranoiathriller, ontstaan in de nasleep van het Watergate-schandaal, waaruit we twee destijds miskende maar absoluut te herontdekken films plukken: Robert Aldrich’s Twilight's Last Gleaming en het hallucinante Winter Kills. De scenarist van Taxi Driver, Paul Schrader, fileert in Blue Collar de corruptie binnen de Amerikaanse vakbonden en Sidney Lumet zet de machinaties van de machtige mediaconsortia te kijk in Network. Politiek en entertainment voeren een linedance uit in de matinee-vertoning van Robert Altman’s kaleidoscopische Nashville. En als kers op de “American Pie” tonen we Punishment Park, een in 1971 dystopisch maar vandaag haast profetisch portret over ordehandhaving in de US of A. Deze ijzingwekkende film van de in oktober overleden Britse filmmaker Peter Watkins wordt gepresenteerd ineen speciaal avondvullend programma met kortfilms, trailers, animaties en andere rariteiten. Eat your heart out, Uncle Sam!
TWILIGHT'S LAST GLEAMING
Een gedesillusioneerde generaal (Burt Lancaster) en zijn handlangers palmen een racketsilo in een dreigen de nucleaire kernkoppen te lanceren tenzij de president (Charles Burning) $10 miljoen betaalt en een geheim document over Vietnam openbaar maakt. Aldrich's laatste grote film is een hopeloze, cynische complotthriller.
AMERICAN NIGHT: PUNISHMENT PARK
Elk jaar stelt Offscreen een thematische avond voor vol rariteiten: vergeten trailers, voorlichtingsfilmpjes, televisie-archiefbeelden, ... Dit jaar wordt het een heuse American Night met het profetische Punishment Park als centraal punt, waarrond we heel wat hallucinant materiaal hebben verzameld dat 100% made in the USA is.
BLUE COLLAR
Schrader's regiedebuut over de Amerikaanse working class is nog steeds een van zijn beste films. Drie fabrieksarbeiders in geldnood smeden een plan om hun corrupte vakbond te beroven, maar al snel belanden ze in een intrige waarin ook de maffia en de FBI opduiken. Richard Pryor is geweldig in zijn niet-komische rol.
NASHVILLE
Maar liefst 24 hoofdpersonages en talloze verhaallijnen kruisen elkaar in Nashville, de wereldhoofdstad van de countrymuziek. Altman’s kaleidoscopische magnum opus schetst een microkosmos van de VS waarin muziek, roem, seks en populisme een zwalpende square dance inzetten. Een All-American Classic om niet te missen!
SUBURBAN FURY
Sara Jane Moore, een 45-jarige alleenstaande moeder uit de suburbs, werkte in de jaren ’70 als informante voor de FBI over linkse bewegingen, maar probeerde ook om president Gerald Ford te vermoorden. Een docu die zowel verbluft als entertaint en ons meesleept naar een tijdperk vol samenweringen en tegenstrijdigheden.
WINTER KILLS
De telg van een politieke dynastie (Jeff Bridges) gaat op zoek naar de waarheid over de moord op zijn broer, een president à la JFK, en stuit op tegenstrijdige verhalen, A-list cameo's en een ‘informatie-tsaar’ in DOGE-stijl. Deze flamboyante, satirische complotthriller flopte bij zijn release, maar voelt nu griezelig profestisch aan.
NETWORK
De kijkcijfers van een noodlijdende tv-zender schieten omhoog wanneer een nieuwsanker aankondigt live op televisie zelfmoord te zullen plegen. Paddy Chayefsky's profetische scenario vol sublieme dialogen hekelt een wereld waarin niets anders telt dan kijkcijfers, en wordt tot leven gebracht door een onvergetelijke ensemblecast.













